Si Pilemon: Ang Awit ng mga Mangingisdang Pilipino

Kuha ang larawan mula sa huni-huni.com

Mayo 24, 2026 – Pasay City, NCR, Philippines

Ni Akira R. Ariate

Ang musika ay isang uri ng sining na nagpapahayag ng emosyon at nararamdaman ng mang-aawit. Sa ating mga Pilipino, bahagi na ng ating pamumuhay at kultura ang musika dahil bukod sa ginagamit ito ng mga mang-aawit para ipahayag ang kanilang nararamdaman ay nagpapakita at naglalarawan din ito ng pang-araw-araw na buhay, tradisyon, kultura, kasaysayan, at paniniwala natin.

Ang awiting bayan o katutubong awitin, ay bahagi ng panitikan at musika ng Pilipinas. Ito ay mga katutubong awitin na naglalarawan ng mga karaniwang ginagawa ng mga Pilipino, kultura, tradisyon, at paniniwala. Ito ay naisasalin at naipapamana sa mga henerasyon sa pamamagitan ng bibig, madalas itong hindi naisusulat kaya naman walang kilalang may akda nito at buong komunidad naman ang sangkot sa paglikha at pagpapalaganap nito. Bago pa man masakop ang ating bansa, maaaring masabi na ang mga uri ng awiting umiiral noon ay tungkol sa mga tipikal na gawain ng ating mga ninuno gaya ng pagtatrabaho sa taniman, paghahabi ng tela, pangingisda, at iba pang mga laging ginagawa ng mga Pilipino noon.

Sa rehiyon ng Kabisayaan, mayroong sikat na awiting bayan na tungkol sa mangingisda. Kilala ang katutubong awitin  na “Si Pilemon” o “Si Felimon” ng mga Cebuano na isang awiting pambata na ang kwento ay pumapatungkol sa mangingisdang si Pilemon. Narito ang liriko ng awitin:

Si Pilemon

(Cebuano)

Si Pilemon, si Pilemon namasol sa kadagatan

Nakakuha, nakakuha og isdang tambasakan

Gibaligya, gibaligya sa merkadong guba—

Ang halin pulos kura, ang halin pulos kura,

Igo lang ipanuba

(Filipino)

Si Filemon, si Filemon, nangisda sa karagatan

Nakahuli, nakahuli, ng isdang tambasakan

Pinagbili, pinagbili sa isang maliit na palengke

Kumita ng kaunting pera, kumita ng kaunting pera

Para lang sa kaniyang alak na tuba

Mula sa liriko ng awitin, si Pilemon ay nangisda sa karagatan at nakahuli ng isdang tambasakan. Ibinenta niya ito sa sirang palengke at naipagbili niya ito sa maliit na halaga na sapat lamang sa pambili ng kaniyang tuba. Ang awitin ay mayroong kalmado at masayang melodiya na magaan sa pakiramdam pakinggan. Gayundin, maikli lamang ang awitin at nagpapaulit-ulit ang liriko kaya naman madali lamang matandaan at masabayan ang kanta.

Muling sumikat at naging popular din ang awiting si Filemon na inawit ni Yoyoy Villame noong lumabas ito sa kaniyang album na The Best of Yoyoy Part 1 taong 1982. Kilala si Villame sa pag-awit ng mga novelty songs o mga awiting kakaiba, nakatatawa, o hindi pangkaraniwan ang konsepto. Kaya naman may mga ilang pagbabago sa kantang si Pilemon sa bersyon ni Villame. Naging mas masaya, masigla, at mapaglaro ang melodiya ng awitin, ganoon din ang boses ni Villame sa pagkanta ng awiting ito. Naging mas mahaba rin ang bersyon ni Villame kumpara sa orihinal dahil sa ginawang pagpapalit ng patinig sa berso nito gamit ang mga letrang a, e, o, at pagdadagdag din ng mga letrang w, k, y sa berso nito. Gayundin, nabago rin ang huling linya ng awitin sa bersyon ni Villame na sinabing naipatalo ni Felimon sa sakla ang naipagbiling isda. Habang sa orihinal naman ay ipinambili na lamang ni Pilemon ng kaniyang tuba ang kinita sa ipinagbiling tambasakan. Sa hulihan din ng awitin ay may diyalogo si Villame na sinasabing ayaw na niyang kumanta dahil sa pinahirapan siya, na bahagi ng kaniyang pagpapatawa sa awitin. Ang awitin na “si Felimon” na bersyon ni Yoyoy Villame ay mas pinasigla at mas pinasaya na inangkop sa identidad at pagkakakilanlan ni Villame bilang isang komedyante na masiyahin at masigla.

Parehas na magaan at masaya pakinggan ang orihinal na awiting si Pilemon at ang bersyon ni Yoyoy Villame dahil sa masaya at masiglang melodiya at tono ng kanta. Ngunit, kung susuriin ang kanta ng orihinal na awiting bayan na si Pilemon, makikita ang kultura ng mga Pilipino na nagagawang maging masaya kahit na mahirap ang sitwasyon o pinagdadaanan sa buhay. Isa pa ay nakikita rin dito sa awitin ang hilig o hindi maalis-alis na bisyo ng mga Pilipino kahit mahirap na ang buhay. Gaya sa orihinal na liriko na bumili na lang ng tuba at sa bersyon ni Villame na pinatalo sa sakla, na isang uri ng sugal. Gayunpaman, makikitang sumasalamin ito sa buhay na kinahaharap ng mga mangingisda sa Pilipinas at mayroong mas malalim na pinag-uugatang suliranin na dapat harapin at bigyang pansin.

Sa tala ng Philippine Statistics Authority o PSA, noong 2023 ay naitalang isa sa mga pinakamahirap na sektor ng bansa ang pangingisda na mula sa datos ng PSA ay  27.4% ang poverty incidence rate sa sektor na ito.  Sa unang bahagi rin ng taong 2026 ay nakita ang pagbaba sa kabuuang dami ng produksyon sa pangingisda. Marami ang salik kung bakit bumababa ang produksyon sa pangingisda, isa na rito marahil ang nagdaang oil spill na nagdulot ng pagkaantala ng paghahanapbuhay ng maraming mangingisda at kakulangan ng suporta mula sa ating pamahalaan.

Naitatalang isa sa pinakamahirap na sektor ng ating industriya ang pangingisda ngunit isa ito sa may pinakamalaking tulong na naibibigay sa ating ekonomiya at isa sa mga pinanggagalingan ng pagkaing nilalapag sa ating hapagkainan na naglalaman sa ating mga tiyan. Mahirap ang hanapbuhay ng mga mangingisda, makikipagsapalaran sa mga alon ng karagatan para sa kanilng pagkakakitaan gayundin ay nakataya ang buhay para sa kanilang mga pamilya. Sana sa mga tala at ulat patungkol sa sektor ng pangingisda, makatulong ito upang makagawa ng mga polisiya at benepisyo na lubos na makatutulong sa ating mga mangingisda. Huwag sanang hayaan na matulad na lamang ang ating mga mangingisda kay Pilemon na sinusuong ang mapayapa ngunit minsan ay malupit na karagatan para lamang sa kakarampot na kinikita. Ating bigyan ng pagpapahalaga at suporta ang ating mga mangingisda.

Sanggunian:

Lapis at Papel. (n. d). Ano ang Awiting Bayan? Mga Halimbawa at Kahulugan. https://lapisatpapel.com/ano-ang-awiting-bayan-mga-halimbawa-at-kahulugan/

Pangilinan, F. “Kiko”. (2025, December 23). BFAR gets boost in 2026 budget for WPS fishers’ protection. Senate of the Philippines. https://senate.gov.ph/media/news-release/pangilinan-bfar-gets-boost-in-2026-budget-for-wps-fishers-protection

Pascua, F. (2016). Ang novelty song sa Pilipinas. Scientia - The International Journal on the Liberal Arts, 5(1). https://scientia-sanbeda.org/index.php/scientia/article/view/58

Philippine Statistics Authority. (2026, May 6). Fisheries situation report, January to March 2026. Philippine Statistics Authority

robie317. (n. d.). Si Pilemon (Cebuano folk song) | With Tagalog translation [Video]. YouTube. https://m.youtube.com/watch?v=adUeuoTlz9c

Rocky Road Records. (n.d.). Yoyoy Villame – The Best of Yoyoy Part 1 VG+/VG+. Rocky Road Records. https://rockyroadrecords.com.au/product/yoyoy-villame-the-best-of-yoyoy-part-1-vg-vg/

Valle Rey, M. (2020, April 2). Si Pilemon lyrics – Lyrics and about the Cebuano folk song. PhilNews. https://philnews.ph/2020/04/02/si-pilemon-lyrics-lyrics-and-about-the-cebuano-folk-song/